مطالعه فرایند دموكراتیزاسیون نیازمند دموکراسی سنجی و یا سنجش شاخص‌های پیشرفت دموكراسی است. شاخص‌های دموكراسی، به میزان دموكراتیك شدن حكومت و استقرار حقوق و آزادی های دموكراتیك اشاره دارد. دموكراتیك شدن حكومت به میزان مسئولیت پذیری حكام و امكان مشاركت و رقابت در زندگی سیاسی وابسته است.

 این همان عیب اساسی جامعه ما هم هست. عیبی که هنوز هم وجود دارد. ما در جامعه خودمان تفکر بنیادین راجع به سیاست نداریم. ما فلسفه سیاسی نداریم. ملتی که فلسفه سیاسی ندارد، واضح است که اشتباهات سیاسی خود را پس از گذشت قرنها همچنان تکرار می­کند.

 میراث ما آیینه‌ هویت و اصالت ماست. یکی از روشهای نسبتا سهل و مطمئن مطالعه‌ تا��یخ و جغرافیای تاریخ اقوام و مناطق مختلف جغرافیایی در روزگاران باستان، مراجعه‌ به‌ متون تاریخی و مدارک بجای مانده‌ از آن دوره‌ است.

 در نتيجه جنبش‌هاى اجتماعى در ايران نه هوادار اين جناح يا آن جناح رژيم اسلامى مى‌باشند و نه هوادار اپوزيسيون دينى در هجرت. اين جنبش‌ها مدرن، دنيوى، لائيک و حامل انگيزه‌ى مدرنيزاسيون هستند و عليه نهاد‌هاى دينى و ادعاى علماى شيعه براى هدايت و رهبرى مردم ايران سازمان‌دهى مى‌شوند.

 این ادعای فایرابند که ایدئولوژی­ها هم مانند علم نتایج مثبتی به بار آورده­اند ادعای بسیار مشکوکی است و اصلاً به این سؤال پاسخ نمی­دهد که پس چرا جادوگری از صحنه جامعه عملاً رانده شده است؟ چرا مردم برای درمان همان بیماریهایی که فقط صد سال پیش به درگاه خداوند مراجعه کرده و از او طلب مغفرت و رحمت می­کرده­اند،